Detaylı bilgi için betmatik adresini ziyaret edebilirsiniz.
Uluslararası bir araştırma grubu, Doğu Sibirya’daki Baykal Gölü civarındaki dört avcı-toplayıcı mezarlığında bulunan insan kalıntılarını inceledi. Araştırmada, antik dişlerden elde edilen DNA örnekleri incelenerek, vebaya neden olan Yersinia pestis bakterisinin daha önce bilinmeyen erken dönem türleri keşfedildi. Çalışmaya dahil edilen 46 bireyden 18’inde bu bakteriye ait genetik izlere rastlandı ve bu oran, bazı Orta Çağ veba mezarlıklarındaki oranlardan bile yüksek çıktı. Bulgular, Kopenhag Üniversitesi ve uluslararası işbirlikçilerinin katkılarıyla ortaya kondu ve Nature dergisinde yayımlandı.
Araştırmacılar, mezarlıklardaki olağan dışı ölüm dağılımının uzun yıllardır gizemini koruduğunu ifade etti. Özellikle çocuklar ve gençler arasında görülen yüksek ölüm oranları dikkat çekiciydi. Radyokarbon tarihlendirme çalışmaları, birçok kişinin kısa bir zaman diliminde yaşamını yitirdiğini gösterdi. Bazı durumlarda kardeşlerin veya ebeveyn ile çocukların aynı dönemde öldüğü ve yan yana gömüldüğü belirlendi. Bilim insanları, bu verilerin topluluklarda ölümcül veba salgınlarının yaşandığını düşündürdüğünü belirtiyor.
Alberta Üniversitesi’nden arkeolog Andrzej Weber, yıllardır süregelen yüksek çocuk ölümlerinin olası sebebinin veba olabileceğini açıkladı. Daha önce pek çok araştırmacı, vebanın erken dönem türlerinin büyük salgınlara yol açamayacak kadar zayıf olduğunu düşünüyordu. Ancak son çalışmada elde edilen genetik veriler, farklı bir durumu gözler önüne serdi.
Araştırmacılar, antik veba türlerinde daha sonraki dönemlerde görülmeyen özel bir genetik yapının varlığını tespit etti. Bu özelliğin güçlü bağışıklık tepkilerini harekete geçirerek enfeksiyonları daha tehlikeli hale getirmiş olabileceği ifade edildi. Kopenhag Üniversitesi’nden Doç. Dr. Martin Sikora ise antik veba türlerinin pirelerle yayılma mekanizmasına sahip olmamasına rağmen oldukça ölümcül olabileceğine dikkat çekti.
Ayrıca araştırma, vebanın kökeni hakkında da yeni bilgiler sundu. Elde edilen bulgular hastalığın ilk olarak Orta Asya ya da Kuzeydoğu Asya’da ortaya çıktığı fikrini destekliyor gibi görünüyor. Arkeolojik veriler, incelenen avcı-toplayıcı toplulukların günümüzde de veba taşıyan dağ sıçanlarıyla yakın ilişki içinde olduğunu gösteriyor. Araştırmacılar, hastalığın enfekte sıçanlardan insanlara geçmiş olabileceğini ve tarih öncesi dönemde ciddi salgınlara yol açmış olabileceğini değerlendiriyor.
Bu yeni bulgularla birlikte antik toplumların sağlık durumu hakkında önemli ipuçları elde edilmesi bekleniyor ve gelecekte yapılacak çalışmalarla bu konuda daha fazla bilgi edinilmesi hedefleniyor.
Güncel erişim için betmatik giriş sayfasını inceleyebilirsiniz.
